گرانى گهوره له كوردستاندا
In English:
Book Title: The Great Famine in Kurdistan (1914 - 1918) Authors: Mohammed Jamal Tutmayi & Bakhtiar Mohammedamin Betwati Publication Year: 2022 (Second Edition)
Book Summary: This book is a profound historical investigation into the humanitarian catastrophe that struck Kurdistan during World War I, known as "The Great Famine." Authors Mohammed Jamal Tutmayi and Bakhtiar Betwati meticulously document a period marked by starvation, disease, and mass displacement that decimated the Kurdish population.
Drawing on Ottoman and British archives, manuscripts, and oral histories, the book analyzes the multifaceted causes of the famine—ranging from the Ottoman military’s seizure of crops and livestock to severe droughts and the collapse of trade routes. It provides a harrowing account of the socio-economic struggles faced by Kurds and how this period reshaped the demographic and social fabric of the region. This work is an essential historical reference for understanding the profound impact of global conflicts on local Kurdish history.
گرانى گهوره له كوردستاندا
1914 - 1918ز
نوسين محمد جمال توتمهيى و بهختيار محمدئهمين بيتواتى
چاپي دووهم 2022
ناساندنی کتێب / Book Introduction
بە کوردی:
ناونیشانی کتێب: گرانی گەورە لە کوردستاندا (١٩١٤ - ١٩١٨ز) نووسەران: محەمەد جەمال توتمەیی - بەختیار محەمەدئەمین بێتوانی ساڵی چاپ: ٢٠٢٢ (چاپی دووەم)
کورتەیەک دەربارەی کتێبەکە: ئەم کتێبە پشکنینێکی وردە بۆ ئەو کارەساتە مرۆییەی کە لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا ڕووی لە کوردستان کرد. قۆناغی (گرانییە گەورەکە) تەنها کەمبوونی خۆراک نەبوو، بەڵکو سەردەمێکی پڕ لە مەرگ، نەخۆشی، و دەربەدەری بوو کە بووە هۆی لەناوچوونی هەزاران خێزانی کورد. نووسەران لەم بەرهەمەدا پشتیان بە چەندین سەرچاوەی دەستنووس، بەڵگەنامەی عوسمانی و ئینگلیزی، و بیرەوەرییە زارەکییەکان بەستووە.
کتێبەکە باس لە هۆکارەکانی دروستبوونی ئەم گرانییە دەکات، لەوانە: کێشانی گەنم و غەلە بۆ سوپای عوسمانی، وشکەساڵی، و بڕینی ڕێگا بازرگانییەکان. هەروەها وێنەیەکی کاریگەری ئەو سەردەمە دەکێشێت کە چۆن خەڵکی کوردستان بۆ مانەوە لە ژیان پەنایان بۆ خواردنی گیای کێوی و شتی نائاسایی بردووە. ئەم کتێبە سەرچاوەیەکی بنەڕەتییە بۆ تێگەیشتن لە کاریگەرییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی جەنگ لەسەر کۆمەڵگەی کوردی.
تەوەرە سەرەکییەکانی ئەم کتێبە (Key Themes):
هۆکارە سیاسی و سەربازییەکان: ڕۆڵی دەوڵەتی عوسمانی و وڵاتانی هاوپەیمان لە دروستبوونی قەیرانی خۆراک.
کاریگەرییە دیمۆگرافییەکان: چۆن گرانییەکە بووە هۆی کۆچکردن و چۆڵبوونی گوندەکان.
نەخۆشییە گوازراوەکان: بڵاوبوونەوەی تاعون و تیفۆ وەک دەرەنجامی برسییەتی.
بیرەوەرییە زارەکییەکان: گێڕانەوەی ئەو چیرۆکە تراژیدیانەی کە نەوە دوای نەوە لە ناو خەڵکدا ماونەتەوە.
COMMENTS