ڕێبەری پزیشکیی بۆ نەخۆش لە مانگی ڕەمەزاندا

ناونیشانی پەڕتووک: ڕێبەری پزیشکیی بۆ نەخۆش لە مانگی ڕەمەزاندا. ناوی نووسەر: حسان شمسی پاشا ناوی وەرگێڕ: جەلال کەریم وەرگێڕان لە زمانی: عەرەبی شوێنی چاپ: سلێمانی چاپخانە: ڕێ نوێ ساڵی چاپ: 2011

ناساندنی کتێب / Book Introduction

بە کوردی:

ناونیشانی کتێب: ڕێبەری پزیشکیی بۆ نەخۆش لە مانگی ڕەمەزاندا نووسەر: د. حسان شمسی پاشا وەرگێڕ: جەلال کەریم ساڵی چاپ: ٢٠١١ (سلێمانی)

کورتەیەک دەربارەی کتێبەکە: ئەم کتێبە وەک ڕاوێژکارێکی پزیشکی وایە بۆ ئەو کەسانەی دەیانەوێت بزانن ئایا باری تەندروستییان ڕێگەیان پێدەدات ڕۆژوو بگرن یان نا. نووسەر کە پزیشکێکی پسپۆڕە، بە وردی باس لە کاریگەرییەکانی ڕۆژوو گرتن لەسەر نەخۆشییە جیاوازەکانی وەک: شەکرە، پەستانی خوێن، نەخۆشییەکانی دڵ، گورچیلە و کۆئەندامی هەرس دەکات.

گرنگی ئەم ڕێبەرە لەوەدایە کە ڕێنمایی ورد دەداتە نەخۆشەکان دەربارەی گۆڕینی کاتی دەرمانەکانیان لە نێوان فتار و پارشێودا، هەروەها ئاماژە بەو حاڵەتە کتوپڕانە دەکات کە پێویستە تێیدا نەخۆش ڕۆژووەکەی بشکێنێت بۆ پاراستنی ژیانی. وەرگێڕانی ئەم بەرهەمە خزمەتێکی گەورەیە بۆ هۆشیارکردنەوەی کۆمەڵگە لە ڕووی پزیشکی و شەرعییەوە، تاوەکو ڕۆژوو گرتن نەبێتە هۆی زیانگەیاندن بە جەستە.

In English:

Book Title: Medical Guide for Patients During Ramadan Author: Dr. Hassan Shamsi Pasha Translator: Jalal Karim Year of Publication: 2011 (Sulaymaniyah)

Book Summary: This book serves as an essential medical consultant for individuals seeking to understand how fasting affects their specific health conditions. Written by the specialist Dr. Hassan Shamsi Pasha, the guide meticulously explores the impact of fasting on various chronic illnesses, including diabetes, hypertension, heart disease, kidney issues, and digestive disorders.

The significance of this guide lies in its practical advice on adjusting medication schedules between Iftar and Suhoor. It also highlights critical warning signs that require a patient to break their fast immediately to ensure their safety. Translated into Kurdish by Jalal Karim, this work is a vital resource for bridging the gap between medical necessity and religious practice, ensuring that fasting is conducted healthily and safely.

تەوەرە سەرەکییەکانی ئەم کتێبە (Key Topics):

• ڕۆژوو و شەکرە: چۆن ئاستی شەکرە لە خوێندا ڕێکبخرێت و کەی مەترسی دروست دەبێت؟

• دەرمانەکان: ڕێکخستنەوەی کاتی وەرگرتنی حەب و دەرزییەکان لە ڕەمەزاندا.

• نەخۆشییەکانی دڵ و گورچیلە: کێ بۆی هەیە ڕۆژوو بگرێت و کێ بۆی نییە؟

• سیستمی خۆراکی: چ جۆرە خۆراکێک بۆ نەخۆشەکان گونجاوە لە کاتی فتار و پارشێودا.

  بوار	زانیارییەکان / Details
  ناوی کتێب	ڕێبەری پزیشکیی بۆ نەخۆش لە مانگی ڕەمەزاندا
  نووسەر (Author)	د. حسان شمسی پاشا
  وەرگێڕ (Translator)	جەلال کەریم
  چاپخانە	ڕێ نوێ - سلێمانی
  بابەت	تەندروستی و پزیشکی (Health & Medicine)

 فه‌رهه‌نگى ڕوه‌كناسى كوردستان

ناساندنی فەرهەنگ / Dictionary Introduction

بە کوردی:

ناونیشانی کتێب: فەرهەنگی ڕوەکناسیی کوردستان ئامادەکار: ئەندازیار ئیرەج مورادی (باقلانی) زمانەکان: کوردی، فارسی، ئینگلیزی، عەرەبی، لاتینی وەشان: چاپی یەکەم

کورتەیەک دەربارەی فەرهەنگەکە: ئەم فەرهەنگە بەرهەمی چەندین ساڵ کۆکردنەوە و توێژینەوەی مەیدانیی ئەندازیار ئیرەج مورادییە لەسەر ڕوەکەکانی خاکی کوردستان. گرنگیی ئەم بەرهەمە لەوەدایە کە تەنها وەرگێڕانی ناوەکان نییە، بەڵکو توێژینەوەیەکی زانستییە کە تێیدا ناوی زانستیی (لاتینی) هەر ڕوەکێک دیاری کراوە، ئەمەش وای کردووە ببێتە ژێدەرێکی جیهانی بۆ ناسینەوەی ڕوەکەکان.

فەرهەنگەکە یارمەتی توێژەران، پزیشکانی دەرمانی گیایی، و خوێندکارانی کشتوکاڵ دەدات تا بە ئاسانی هاوتا و ناوی ڕوەکەکان لە زمانە جیاوازەکاندا بدۆزنەوە. لەم بەرهەمەدا هەوڵ دراوە ناوی کوردیی ڕوەکەکان لە ناوچە جیاوازەکانی کوردستانەوە کۆبکرێنەوە، کە ئەمەش پارێزگاری لە فەرهەنگ و زاراوە ڕەسەنەکانی زمانی کوردی دەکات لە بواری سروشتناسیدا.

In English:

Book Title: Botany Dictionary of Kurdistan Compiler: Engineer Iraj Moradi (Baqlani) Languages: Kurdish, Persian, English, Arabic, Latin Edition: First Edition

Dictionary Summary: The "Botany Dictionary of Kurdistan" is a comprehensive multilingual reference and the result of years of field research by Engineer Iraj Moradi. This scholarly work provides the names of plants native to the Kurdistan region in five languages: Kurdish, Persian, English, Arabic, and Latin.

The inclusion of Latin scientific names makes this dictionary an invaluable global resource for botanists, agricultural students, and researchers in herbal medicine. Moradi has meticulously collected local Kurdish plant names from various regions, preserving the rich linguistic heritage of the Kurdish language within the field of natural sciences. It serves as an essential bridge between traditional local knowledge and modern botanical science.

تایبەتمەندییە زانستییەکانی ئەم فەرهەنگە (Technical Features):

• پێنج زمانە: ئاسانکاری بۆ توێژینەوەی بەراوردکاری دەکات.

• ناوی لاتینی: گرنگترین بەشە بۆ دیاریکردنی جۆری ڕوەکەکە بەپێی ستانداردی جیهانی.

• زاراوەسازی: زیندووکردنەوەی ناوی کوردیی ئەو ڕوەکانەی کە مەترسی لەناوچوونی ناویان لەسەرە.

• پۆلێنکردن: ڕیزبەندییەکی وردی تێدایە کە گەڕان بەدوای ڕوەکەکاندا ئاسان دەکات.

  بوار	زانیارییەکان / Details
  ناوی کتێب	فەرهەنگی ڕوەکناسیی کوردستان
  ئامادەکار (Compiler)	ئیرەج مورادی (باقلانی)
  زمانەکان	Kurdish, Persian, English, Arabic, Latin
  بابەت	ڕوەکناسی و ژینگەیی (Botany)
  بەهای زانستی	سەرچاوەیەکی ئەکادیمی و مەیدانییە

 گرانى گه‌وره‌ له‌ كوردستاندا

1914 - 1918ز

گرانى گه‌وره‌ له‌ كوردستاندا
1914 - 1918ز
نوسين محمد جمال توتمه‌يى و به‌ختيار محمدئه‌مين بيتواتى
چاپي دووه‌م 2022

ناساندنی کتێب / Book Introduction

بە کوردی:

ناونیشانی کتێب: گرانی گەورە لە کوردستاندا (١٩١٤ - ١٩١٨ز) نووسەران: محەمەد جەمال توتمەیی - بەختیار محەمەدئەمین بێتوانی ساڵی چاپ: ٢٠٢٢ (چاپی دووەم)

کورتەیەک دەربارەی کتێبەکە: ئەم کتێبە پشکنینێکی وردە بۆ ئەو کارەساتە مرۆییەی کە لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا ڕووی لە کوردستان کرد. قۆناغی (گرانییە گەورەکە) تەنها کەمبوونی خۆراک نەبوو، بەڵکو سەردەمێکی پڕ لە مەرگ، نەخۆشی، و دەربەدەری بوو کە بووە هۆی لەناوچوونی هەزاران خێزانی کورد. نووسەران لەم بەرهەمەدا پشتیان بە چەندین سەرچاوەی دەستنووس، بەڵگەنامەی عوسمانی و ئینگلیزی، و بیرەوەرییە زارەکییەکان بەستووە.

کتێبەکە باس لە هۆکارەکانی دروستبوونی ئەم گرانییە دەکات، لەوانە: کێشانی گەنم و غەلە بۆ سوپای عوسمانی، وشکەساڵی، و بڕینی ڕێگا بازرگانییەکان. هەروەها وێنەیەکی کاریگەری ئەو سەردەمە دەکێشێت کە چۆن خەڵکی کوردستان بۆ مانەوە لە ژیان پەنایان بۆ خواردنی گیای کێوی و شتی نائاسایی بردووە. ئەم کتێبە سەرچاوەیەکی بنەڕەتییە بۆ تێگەیشتن لە کاریگەرییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی جەنگ لەسەر کۆمەڵگەی کوردی.

---

In English:

Book Title: The Great Famine in Kurdistan (1914 - 1918) Authors: Mohammed Jamal Tutmayi & Bakhtiar Mohammedamin Betwati Publication Year: 2022 (Second Edition)

Book Summary: This book is a profound historical investigation into the humanitarian catastrophe that struck Kurdistan during World War I, known as "The Great Famine." Authors Mohammed Jamal Tutmayi and Bakhtiar Betwati meticulously document a period marked by starvation, disease, and mass displacement that decimated the Kurdish population.

Drawing on Ottoman and British archives, manuscripts, and oral histories, the book analyzes the multifaceted causes of the famine—ranging from the Ottoman military’s seizure of crops and livestock to severe droughts and the collapse of trade routes. It provides a harrowing account of the socio-economic struggles faced by Kurds and how this period reshaped the demographic and social fabric of the region. This work is an essential historical reference for understanding the profound impact of global conflicts on local Kurdish history.

---

تەوەرە سەرەکییەکانی ئەم کتێبە (Key Themes):

• هۆکارە سیاسی و سەربازییەکان: ڕۆڵی دەوڵەتی عوسمانی و وڵاتانی هاوپەیمان لە دروستبوونی قەیرانی خۆراک.

• کاریگەرییە دیمۆگرافییەکان: چۆن گرانییەکە بووە هۆی کۆچکردن و چۆڵبوونی گوندەکان.

• نەخۆشییە گوازراوەکان: بڵاوبوونەوەی تاعون و تیفۆ وەک دەرەنجامی برسییەتی.

• بیرەوەرییە زارەکییەکان: گێڕانەوەی ئەو چیرۆکە تراژیدیانەی کە نەوە دوای نەوە لە ناو خەڵکدا ماونەتەوە.